De onvolmaakte mens

De onvolmaakte mens

Sapiens en Homo Deus van Yuval Noah Harari, zijn actuele boeken die een fascinerend nieuwe kijk geven op de ontwikkeling en de toekomst van de mens. En even baanbrekend als De naakte aap van Desmond Morris, dat in mijn jeugd onze kijk op de ontwikkeling en toekomst van de mens veranderde. Het zijn immer terugkerende vragen: Wie zijn wij en waar gaan we naar toe?

De mens verschilt slechts zeer weinig van de dieren om hem heen. En zijn ontwikkeling heeft de mens vooral te danken aan het vermogen tot samenwerken en in moderne termen: het creëren van netwerken. En juist deze netwerken beginnen langzamerhand eigenschappen te krijgen die superieur zijn aan de individuele eigenschappen van de mens. Dit is beangstigend, zeker wanneer we het terrein van de psychologie betreden.

De verhalen over algoritmes die op basis van je facebook posts kunnen bepalen welke persoonlijkheid je hebt of algoritmes die de beste sollicitant aan een vacature kunnen koppelen nemen toe. Het netwerk bepaalt of je al dan niet wordt aangenomen.

Is dit erg? Als mensen gaan geloven in algoritmes en machine learning en onvoldoende zicht houden op de onderliggende principes wordt het riskant. Nu al kunnen statistici niet meer goed uitleggen hoe bepaalde voorspellingen tot stand komen. De complexiteit van de netwerken is te groot om door de individuele mens nog te kunnen worden begrepen.

Anderzijds staat inmiddels wel vast dat computers beter in staat zijn om bijvoorbeeld ziektes te diagnosticeren, te schaken en auto te rijden dan individuele mensen. En daarom zullen we er dus ook steeds meer gebruik van gaan maken.

Ook in ons werk spelen deze vragen. Hoever moeten we gaan in het combineren van gegevens en het voorspellen van bijvoorbeeld studie- of werksucces? Het gevaar dat onze gebruikers te veel in deze voorspellingen gaan geloven is reëel. Maar het niet gebruiken van de informatie die we verzamelen is ook geen oplossing voor dit dilemma. Bij NOA kiezen we er daarom voor om wel aan deze ontwikkeling deel te nemen, en ja, ook wij zijn bezig met machine learning. Maar wij blijven onze psychologische tests en geautomatiseerde rapportages aanbieden als hulpmiddel voor de individuele mens die uiteindelijk het besluit neemt. En wij zullen onze gebruikers steeds blijven informeren over de wijze waarop onze voorspellingen tot stand komen en wat de tekortkomingen van deze voorspellingen zijn.

Om invloed te kunnen houden op de koers van onze toekomst is het essentieel om de technologische ontwikkelingen te blijven volgen. Heeft u Sapiens en Homo Deus nog niet gelezen, loop dan straks even langs de boekhandel of open uw e-reader en download ze. De mens is nog lang niet uit ontwikkeld.

Remko van den Berg, directeur NOA